一、引言
当有多个条件需要判断时,使用 if-else 和 if-elif-else 结构!这样代码会更简洁清晰!
💡 二选一用 if-else,多选一用 if-elif-else!
二、if-else 语句(二选一)
# 基本结构
age = 18
if age >= 18:
print("成年人")
else:
print("未成年人")
实际例子 1:及格或不及格
score = int(input("请输入你的分数:"))
if score >= 60:
print("恭喜你,及格了!")
else:
print("加油,下次努力!")
实际例子 2:判断是奇数还是偶数
num = int(input("请输入一个整数:"))
if num % 2 == 0:
print("这是一个偶数")
else:
print("这是一个奇数")
实际例子 3:登录系统
username = input("请输入用户名:")
password = input("请输入密码:")
if username == "admin" and password == "123456":
print("登录成功!")
else:
print("用户名或密码错误!")
三、if-elif-else 语句(多选一)
# 基本结构
score = int(input("请输入分数:"))
if score >= 90:
print("优秀!")
elif score >= 80:
print("良好!")
elif score >= 60:
print("及格!")
else:
print("不及格!")
注意:顺序很重要!
# ✅ 正确:从高到低
if score >= 90:
print("优秀")
elif score >= 80:
print("良好")
# ❌ 错误:如果顺序反了,90分也会被认为是良好!
if score >= 60:
print("及格")
elif score >= 90:
print("优秀") # 永远不会执行!
实际例子 1:成绩等级
score = int(input("请输入分数(0-100):"))
if score >= 90:
grade = "A"
elif score >= 80:
grade = "B"
elif score >= 70:
grade = "C"
elif score >= 60:
grade = "D"
else:
grade = "F"
print(f"你的等级是:{grade}")
实际例子 2:月份天数
month = int(input("请输入月份(1-12):"))
if month in [4, 6, 9, 11]:
print("这个月有 30 天")
elif month == 2:
print("这个月有 28 或 29 天")
else:
print("这个月有 31 天")
实际例子 3:BMI 健康状况
weight = float(input("请输入体重(kg):"))
height = float(input("请输入身高(m):"))
bmi = weight / (height ** 2)
print(f"你的 BMI 是:{bmi:.1f}")
if bmi < 18.5:
print("体重偏轻,多吃点!")
elif bmi < 24:
print("体重正常,继续保持!")
elif bmi < 28:
print("体重偏重,注意饮食!")
else:
print("肥胖,需要运动!")
四、注意事项
# 1. elif 可以有多个
if a > 10:
...
elif a > 5:
...
elif a > 0:
...
else:
...
# 2. else 是可选的,可以没有
if a > 10:
...
elif a > 5:
...
# 3. 条件是按顺序判断的,满足一个就停止
五、课后练习题
# 练习 1:输入一个数,判断是正数、负数还是 0
# 练习 2:输入年份,判断是闰年还是平年
# 练习 3:输入 1-7,输出对应的星期几
总结
通过本章学习,你应该已经掌握了「if-elif-else 多分支结构」的相关知识。
条件判断很重要,一定要注意顺序!下一章学习嵌套 if!